Joomla project supported by everest poker review.

Publicationc / Articles / Shorter texts / Prefaces / Dance ensemblres and cultural groups. Tradition, operation and creation

 

 

 

Dance ensemblres and cultural groups. Tradition, operation and creation

 

 

Ράφτης, Αλκης: Πρόλογος στο βιβλίο του Αντώνη Λαζάρου "Χορευτικοί και πολιτιστικοί όμιλοι. Παράδοση, λειτουργία, δημιουργία". Κύπρος, 2013.

 

Raftis, Alkis: Preface to the book by Antonis Lazarou "Dance ensemblres and cultural groups. Tradition, operation and creation" (in Greek). Cyprus, 2013.

 

                                  

 

Πρόλογος

 

 

Η βιβλιογραφία του κυπριακού χορού δεν υστερεί από την αντίστοιχη για τις περισσότερες περιοχές της Ελλάδας, και πλούσια σε όγκο είναι και ανάλογα λεπτομερής. Συγκρίνοντας την Κύπρο από αυτή την άποψη με τον Πόντο, τη Μακεδονία, την Ηπειρο ή τη Θράκη, βρίσκουμε διαφορές όπως:

 

α) Στην Ελλάδα υπάρχει πληθώρα "εγχειριδίων με πατούσες", πράγμα που οι κύπριοι συγγραφείς κατά κανόνα αποφεύγουν. Τα βιβλία τους στοχεύουν περισσότερο στο να δώσουν μια εικόνα των χορών παρά να τους διδάξουν πρακτικά. Αυτό είναι προς τιμήν τους, αφού κατάλαβαν νωρίς ότι κανένας χορός δεν μαθαίνεται διαβάζοντας βιβλία. Αντίστοιχα, παραθέτουν πιο συχνά τη μουσική, οδηγώντας το μουσικό στο να παίξει τα κομμάτια, κάτι που οι ελλαδίτες χοροδιδάσκαλοι αποφεύγουν, ίσως γιατί σχεδόν ποτέ δεν έχουν μουσικές γνώσεις.

 

β) Οι Κύπριοι αγνοούν την ελλαδική βιβλιογραφία, όπως άλλο τόσο οι Ελλαδίτες αγνοούν την κυπριακή, ή απλώς δεν την αναφέρουν. Στην Ελλάδα διδάσκονται κυπριακοί χοροί, ενώ την Κύπρο οι δάσκαλοι περιορίζονται στο τοπικό ρεπερτόριο. Το κακό όμως είναι ότι στην Κύπρο δεν έχουν φτάσει οι εξελίξεις που συντελέστηκαν στην Ελλάδα τα τελευταία 25 χρόνια. Ελάχιστοι Κύπριοι παρακολούθησαν τα πάνω από 20 Παγκόσμια Συνέδρια για την Ερευνα του Χορού, από τα οποία πέρασαν πολλές εκατοντάδες συνάδελφοί τους. Δεν έχουν διαβάσει τα πρακτικά των συνεδρίων αυτών, οπότε υστερούν στον προβληματισμό και στη μεθοδολογία. Ούτε την ξένη βιβλιογραφία έχουν συμβουλευτεί, αλλά αυτό συμβαίνει και στις δύο πλευρές.

 

γ)  Εχοντας ένα συγκεκριμένο ρεπερτόριο μπροστά τους, δεν μπορούν παρά να επαναλαμβάνουν τις πληροφορίες που έγραψαν οι προηγούμενοι για τον κάθε χορό. Αν είχαν ξεκινήσει την επιτόπια έρευνα νωρίς θα είχαν ανακαλύψει πολύ περισσότερες πληροφορίες, ίσως και άγνωστους χορούς, χορευτικά έθιμα ή συνήθειες συνδεόμενες με το χορό ή προσεγγίσεις σ' αυτόν. Τώρα, όπως και στην Ελλάδα, οι πιθανοί πληροφοριοδότες είναι ελάχιστοι, οπότε αν ξεκινήσουν θα κάνουν δυσανάλογο κόπο για να εμπλουτίσουν τις γνώσεις τους.

 

δ) Η κρατική βοήθεια ήταν μεγαλύτερη στην Κύπρο από ό,τι στην Ελλάδα. Στράφηκε όμως στην ενίσχυση των συγκροτημάτων για την διοργάνωση εκδηλώσεων και τη συμμετοχή σε φεστιβάλ του εσωτερικού και του εσωτερικού, δεν επιβράβευσε την όποια ποιότητα. Αλλο τόσο οι παραστάσεις για τουρίστες ήταν συχνές, ενώ στην Ελλάδα μηδαμινές. Ετσι τα κυπριακά συγκροτήματα ενισχύθηκαν, από την άλλη όμως δεν έμαθαν να στηρίζονται οικονομικά στην τοπική κοινωνία και δεν ωθήθηκαν στο να εμπλουτίσουν τις γνώσεις τους.

 

Οι παραπάνω παρατηρήσεις είναι σημαντικές για να κατανοήσει ο αναγνώστης την αξία του ανά χείρας πονήματος και να το τοποθετήσει στη θέση που του ανήκει. Περισσότερο όπως από όλα, το βιβλίο του Αντώνη Λαζάρου αντικατοπτρίζει την μακρόχρονη πορεία του συγγραφέα. Δεν είναι καθόλου λίγα 40 χρόνια εντατικής ενασχόλησης με τον κυπριακό χορό σε όλες τις πτυχές του. Εδώ θα δει κανείς καταγραμμένο το σύνολο των γνώσεων που συγκεντρώθηκαν αυτό το διάστημα. Παρόμοιο βιβλίο δεν υπάρχει στη ελληνική βιβλιογραφία, ούτε ίσως και στη διεθνή. Ο Αντώνης Λαζάρου επιχειρεί να δώσει ένα εγχειρίδιο στους νεώτερους εν χορώ συναδέλφους του για να τους βοηθήσει στην κάθε πλευρά του έργου που ανέλαβαν ή θα αναλάβουν. Πρόκειται για πολλά βιβλία σε ένα, τέσσερα τουλάχιστον, που θα τα παρουσιάσουμε χωριστά, μια και θα μπορούσαν να εκδοθούν αυτόνομα ενώ τώρα αποτελούν μέρη του ίδιου τόμου.

 

Το ένα μέρος είναι η περιγραφή των λειτουργιών ενός ερασιτεχνικού συγκροτήματος. Αυτό κανείς δεν σκέφτηκε να το κάνει μέχρι τώρα. Ο Λαζάρου προσφέρει τη μεγάλη εμπειρία του, απαριθμώντας τις διοικητικές πλευρές, απαραίτητες από τη στιγμή που περνάει μια ομάδα από την απλή ενασχόληση με το χορό και τη διδασκαλία, στη σκηνική παρουσίαση. Εκτιμώ ιδιαίτερα αυτή την προσφορά του εφόσον η Διοίκηση Επιχειρήσεων (Management) ήταν το μάθημα που δίδασκα στο Πανεπιστήμιο, ενώ ήμουν εκείνος που έφερε την Πολιτιστική Διοίκηση (Cultural Management) στην Ελλάδα πριν από 30 χρόνια.

 

Ενα άλλο μέρος είναι η περιγραφή των χορών και της μουσικής τους. Δίνει συμβουλές για την σωστή απόδοση κατά την άποψή του. Δεν θα μπορούσε να ξεφύγει η Κύπρος από το παγκόσμιο δίλημμα που συνδέεται με τη σύγχρονη απόδοση χορών που ανήκουν στο παρελθόν: πόσο πιστός θα μείνει κανείς στην ιστορική αλήθεια (στο βαθμό που τη γνωρίζουμε), σε ποια σημεία επιτρέπονται οι νεωτερισμοί, ποιοι είναι κατάλληλοι να διασκευάσουν τους χορούς, τη μουσική ή τη φορεσιά, μέχρι πού μπορούν να φτάσουν χωρίς ο δημοτικός χορός να χάσει την ουσία του; Σ' αυτά τα ερωτήματα ο Λαζάρου δίνει συγκεκριμένες απαντήσεις, που άλλωστε τις έχει παρουσιάσει με το συγκρότημά του, τη "Βασιλιτζιά".

 

Ενα τρίτο μέρος δίνει ευρύτερες γνώσεις για το χορό, τόσο γενικά όσο και ιδιαίτερα στην Κύπρο. Κάποιος άλλος θα έδινε πολύ διαφορετικές απόψεις στο θέμα αυτό, εκείνος όμως επιλέγει όσες θεωρεί σημαντικότερες, τολμώντας να πάρει θέση. Ανάλογα τοποθετείται απέναντι στα γενικότερα λαογραφικά θέματα. Τέτοιες γνώσεις οι δάσκαλοι αμελούν να δώσουν στους χορευτές τους. Η έλλειψη γενικών χορευτικών και πολιτιστικών γνώσεων υποβαθμίζει το επίπεδο όλων των χορευτικών ομάδων (όχι μόνο των ερασιτεχνικών αλλά και των επαγγελματικών κάθε είδους χορού) διεθνώς. Ο υπογράφων είναι σε θέση να εκτιμήσει τη συμβολή του κ. Λαζάρου, έχοντας ταχτεί στο να ευαισθητοποιήσει τους ανθρώπους του χορού με το να τους δώσει πάνω από 20 βιβλία, 100 άρθρα και 30 ιστοσελίδες. Το αποτέλεσμα όμως δεν παύει να απογοητεύει - λίγοι είναι αυτοί που διδάσκουν κάτι παραπάνω από βήματα ή χορογραφίες.

 

Στο τέλος ο συγγραφέας διατυπώνει προτάσεις για τη μεταφορά των εθίμων στη σκηνή, παραθέτοντας 16 (τεράστιος αρθμός) χοροδράματα που έγραψε και παρουσίασε κατά καιρούς. Το χορόδραμα είναι μια εναλλακτική λύση για να ξεφύγει κανείς από τη διαδοχική παράθεση χορών και περιοχών που έχει επικρατήσει διεθνώς. Δίνει ένα θέαμα πιο θεατρικό, με πλοκή, δράση και χαρακτήρες, έχει όμως μειονεκτήματα. Απαιτεί υποκριτικές ικανότητες (που οι χορευτές σπάνια διαθέτουν) και σκηνοθετικά προσόντα (που λείπουν από τους δασκάλους χορού και τα άλλα στελέχη των πολιτιστικών συλλόγων). Αξίζει όμως να στραφούν προς αυτή την κατεύθυνση, αρκεί να συνεργαστούν με θεατρικούς θιάσους, κάτι που δυστυχώς δεν έγινε πουθενά μέχρι σήμερα.

 

Ο Αντώνης Λαζάρου, μέλος του Διεθνούς Συμβουλίου Χορού στον ΟΥΝΕΣΚΟ όπως και ο σύλλογος "Βασιλιτζιά" που διευθύνει, καταθέτει τις γνώσεις και την πείρα που συγκέντρωσε επί τέσσερεις δεκαετίες επί κεφαλής ενός από τα σημαντικότερα φολκλορικά συγκροτήματα του ελληνισμού. Η νέα γενιά χορευτών, όσοι προορίζονται να αναλάβουν ηγετικό ρόλο σ' αυτά, έχουν τώρα στη διάθεσή τους ένα πολύτιμο βοήθημα για το κάθε τους βήμα.

 

                                                          

 Δρ. Αλκης Ράφτης                              

Πρόεδρος του Χοροθεάτρου "Δόρα Στράτου", Αθήνα                     

 Πρόεδρος του Διεθνούς Συμβουλίου Χορού, ΟΥΝΕΣΚΟ, Παρίσι    

 

 

 

 

 

 

Sunday the 26th. Alkis Raftis Personal website.