Joomla project supported by everest poker review.

Publicationc / Articles / Shorter texts / Prefaces40 Greek costumes from the collection of the Dora Stratou Theater

 

 

40 Greek costumes from the collection of the Dora Stratou Theater 

 

 

Ράφτης, Αλκης: Εισαγωγή στο βιβλίο "40 ελληνικές φορεσιές από τη συλλογή του Θεάτρου "Δόρα Στράτου". Αθήνα, Θέατρο "Δόρa Στράτου",

 

 

 

Εισαγωγή

 

 

Είναι εντελώς ασυνήθιστο να παρουσιάζει ένα θέατρο τα κοστούμια του βεστιαρίου του σε ένα βιβλίο. Τα κοστούμια - όπως και τα σκηνικά - σχεδιάζονται και κατασκευάζονται για να εξυπηρετήσουν μια παράσταση, ο θεατής λοιπόν τα βλέπει σ' αυτήν σαν αναπόσπαστο κομμάτι του έργου. Μόνα τους δεν έχουν πολλά να πουν, γιατί φτιάχτηκαν μόνο για τη σκηνή και όχι για να φορεθούν έξω από αυτήν.

 

Αυτή η αντίληψη επικρατούσε και στο δικό μας θέατρο στα 47 χρόνια ιστορίας του που συμπληρώνονται τώρα. Είχαμε αρκεστεί στο γεγονός ότι οι θεατές είχαν την ευκαιρία να τα απολαύσουν στις 200 παραστάσεις που δίνουμε κάθε χρόνο, και μάλιστα ζωντανεμένα με τον πιο γοητευτικό τρόπο: με τους χορούς και τις μουσικές που ταιριάζουν στο καθένα. Ισως ακόμα να είχαμε παρασυρθεί στο να θεωρούμε τη φορεσιά απλώς σαν ένα απαραίτητο εξάρτημα προκειμένου να παρουσιάσουμε τους χορούς, μια και οι χοροί είναι το πρωταρχικό μας αντικείμενο.

 

Σήμερα ερχόμαστε, έστω και καθυστερημένα, να επανορθώσουμε αυτή την παράληψη παρουσιάζοντας φορεσιές αυτόνομα, χωρίς τους χορούς και τις μουσικές τους. Ετσι, ο αναγνώστης θα έχει τη δυνατότητα να παρατηρήσει τις τόσες αξιόλογες λεπτομέρειες, κάτι που δεν μπορούν να κάνουν οι θεατές του θεάτρου μας, με την απόσταση που τους χωρίζει από τη σκηνή και την κίνηση των χορευτών. Δημοσιεύοντας τις φωτογραφίες αυτές, αναπληρώνουμε συμβολικά την έλλειψη ενός εκθεσιακού χώρου όπου θα μπορούσαμε να δείξουμε στον επισκέπτη έστω κι ένα μικρό μέρος μιας τεράστιας συλλογής: 2.500 πλήρεις φορεσιές και επί πλέον άλλα μεμονωμένα μέρη τους, κοσμήματα, εξαρτήματα κλπ.

 

Υπάρχει όμως κι ένας άλλος λόγος, πολύ πιο σοβαρός, που επιβάλλει να εκτεθούν αυτόνομα αυτά τα κοστούμια, παρά το ότι πρόκειται για την ιματιοθήκη ενός θεάτρου. Είναι γιατί αυτά δεν φτιάχτηκαν για τις ανάγκες κάποιου έργου, υπήρχαν πολύ πριν, τα είχαν φτιάξει και τα φορούσαν άλλοι πριν από εμάς. Εμείς απλώς τα βρήκαμε, τα μαζέψαμε και τους ξαναδώσαμε ζωή. Η πραγματική τους όμως ζωή ήταν η πρώτη, τότε στο χωριό, στο πανηγύρι, στο γάμο, στην εκκλησία και στην πλατεία την Κυριακή. Είναι παραδοσιακές φορεσιές, όχι θεατρικά κοστούμια.

 

Αυτή τη ζωή, αυτόν τον πολιτισμό, τον παραδοσιακό πολιτισμό, έμειναν για να θυμίζουν οι φορεσιές αυτές. Εναν πολιτισμό που είχε πια σβύσει στην Ελλάδα πριν από πενήντα χρόνια και δεν θα ξαναγυρίσει. Τα αντικείμενα που έμειναν στα χέρια μας και τα βιβλία που γράφουν για τα έθιμα εκείνης της εποχής στο χωριό, δεν μπορούν να μας δώσουν ολόκληρη την ουσία του. Γιατί το πιο σημαντικό βρισκόταν στις σχέσεις των ανθρώπων και στον τρόπο που αντιμετώπιζαν τον κόσμο. Μικρές κοινωνίες, αυτοτελείς, η κάθε μια με την δική της ιστορία, άλλαζαν αργά διατηρώντας μια ξεχωριστή ταυτότητα. Γι αυτό η φορεσιά του κάθε χωριού ή του κάθε νησιού είναι διαφορετική.

 

Οι άνθρωποι ζούσαν δεμένοι στενά μεταξύ τους, σε μεγάλες οικογένειες, κοντά στη φύση, δίπλα στα ζώα τους, παρακολουθώντας τις αλλαγές του καιρού, χωρίς να κυνηγούν το καινούριο και το εντυπωσιακό. Ρούχα ραμένα από την κόρη, τη μάνα και τη γιαγιά μαζί, στις αυλές και στα νυχτέρια. Κάλτσες πλεγμένες περπατώντας, από την γυναίκα που γύριζε στο σπίτι από το χωράφι, έγκυος, με ενα φόρτωμα ξύλα στην πλάτη. Γουρουνοτσάρουχα ραμένα από τον πατέρα με το δέρμα του ζώου τους, που έσφαξε κι έγδαρε ο ίδιος. Μεταξωτές κλωστές που έφερε ο Εβραίος πραματευτής και πληρώθηκε με στάρι. Μαντίλι σταμπωτό που έφερε δώρο ο θαλασσοδαρμένος αδερφός.

 

Σήμερα βλέπουμε τη φορεσιά και θαυμάζουμε την ομορφιά της, τα χρώματα και τα κεντήματα. Είναι δύσκολο όμως να φανταστούμε το καρδιοχτύπι της κοπέλας που την φόρεσε όταν βγήκε από το σπίτι της για πρώτη φορά επίσημα για να εμφανιστεί στο χορό, δηλώνοντας έτσι ότι είναι έτοιμη για παντρειά. Τότε, όταν η γυναίκα κατέβαινε στο παζάρι, η φορεσιά της "μιλούσε" κι έλεγε από ποιό χωριό είναι, αν είναι παντρεμένη, αν έχει παιδιά, αν ο άντρας της είναι γεωργός ή βοσκός, αν έχει πένθος, και τόσα άλλα. Οποιος την έβλεπε "διάβαζε" τη φορεσιά της και της μιλούσε ανάλογα. Η κάθε φορεσιά ήταν μια στολή με πολλά διακριτικά, όπως οι στρατιωτικές στολές.

 

Οταν ο κόσμος άλλαξε, οι φορεσιές μπήκαν στα σεντούκια ή έγιναν κουρελόπανα. Οι άνθρωποι ξέχασαν να υφαίνουν στον αργαλειό, να βάφουν με φυτικά χρώματα, να κεντούν, να δένουν τα διάφορα μαντιλοδεσίματα στο κεφάλι. Ξέχασαν πώς λέγεται το κάθε κομμάτι και τι σήμαινε το κάθε διακριτικό. Εμαθαν να πηγαίνουν στα μαγαζιά και να αγοράζουν ρούχα που δεν έχουν σχέση με την ιστορία της γενιάς τους.

 

Ας προσπαθήσουμε με την φαντασία μας να μεταφερθούμε στα ελληνικά χωριά πριν από εκατό χρόνια, όταν αυτές οι φορεσιές που βλέπουμε εδώ είχαν ακόμα την ψυχή τους.

 

 

 

                    

 Αλκης Ράφτης

 

 

 

 

 

 

 

Sunday the 26th. Alkis Raftis Personal website.